Urlop tacierzyński (potocznie również: „tacierzyńskie”) to przekazana ojcu część urlopu macierzyńskiego po tym, jak matka wykorzysta co najmniej 14 tygodni. Za okres tej części macierzyńskiego ojcu przysługuje zasiłek tacierzyński w wysokości 100% podstawy wymiaru (liczonej ze średniej z 12 miesięcy). Nie należy mylić go z urlopem ojcowskim – odrębnymi 14 dniami dla ojca, które w 2025 r. należy wykorzystać w ciągu 12 miesięcy od narodzin. Aby otrzymać świadczenie, potrzebne są m.in. odpis aktu urodzenia dziecka, potwierdzenie pracodawcy matki o zakończeniu jej urlopu macierzyńskiego oraz odpowiedni druk ZUS (Z-3/Z-3a/Z-3b). Poniżej wyjaśniamy zasady, różnice i terminy oraz wskazujemy, kiedy i na jakich warunkach przysługuje zasiłek tacierzyński i jak ma się do niego urlop tacierzyński i urlop ojcowski.

Czym jest urlop tacierzyński i na jakich zasadach można otrzymać zasiłek tacierzyński? Urlop tacierzyński a urlop ojcowski 2025

Czym jest urlop tacierzyński

Urlop tacierzyński nie funkcjonuje jako osobna instytucja prawna. Wręcz przeciwnie, jest to bowiem przekazana ojcu część urlopu macierzyńskiego. Taki mechanizm zakłada, że kobieta wykorzysta obowiązkowe 14 tygodni z przysługujących jej 20 tygodni urlopu macierzyńskiego, a pozostałe sześć odda ojcu dziecka. W 2025 roku przepisy w tej sprawie pozostają niezmienne – urlop ten jest płatny, ale tylko dla osób spełniających konkretne warunki. Ile wynosi zasiłek tacierzyński? Jak ustalana jest jego wysokość? Jak uzyskać zasiłek tacierzyński?

Zasiłek tacierzyński – ile wynosi

Przykłady wyliczeń (umowa o pracę, stała pensja)

Założenia: pracownik na etacie, stałe wynagrodzenie brutto, bez premii zmiennych; liczymy kwotę brutto zasiłku. Podstawa zasiłku = średnia z 12 mies. × (1 − 13,71%) = × 0,8629 (składki: 9,76% emerytalna + 1,5% rentowa + 2,45% chorobowa). Zasiłek za „tacierzyński” = 100% podstawy.

• 6 500,00 zł brutto → podstawa 5 608,85 zł → zasiłek 100%: 5 608,85 zł (rodzicielski 70%: 3 926,20 zł; 81,5%: 4 571,21 zł)
• 8 000,00 zł brutto → podstawa 6 903,20 zł → zasiłek 100%: 6 903,20 zł (rodzicielski 70%: 4 832,24 zł; 81,5%: 5 626,11 zł)
• 10 000,00 zł brutto → podstawa 8 629,00 zł → zasiłek 100%: 8 629,00 zł (rodzicielski 70%: 6 040,30 zł; 81,5%: 7 032,63 zł)

Uwaga: To kwoty brutto zasiłku. Kwota „na rękę” zależy od zaliczki PIT, kosztów uzyskania przychodu i Twojej sytuacji (np. ulga dla klasy średniej, dzieci, KUP, koszty dojazdów itp.).

Zarówno urlop tacierzyński, jak i urlop ojcowski są świadczeniami płatnymi. Za czas urlopu tacierzyńskiego ojciec otrzymuje zasiłek tacierzyński w wysokości 100% podstawy wymiaru. Taki stan rzeczy oznacza, że jeśli pracownik był wcześniej zatrudniony na pełen etat i odprowadzał składki, otrzyma pełne wynagrodzenie. Podstawa zasiłku tacierzyńskiego ustalana jest na podstawie średniego miesięcznego wynagrodzenia z ostatnich 12 miesięcy. Tak jak w przypadku zasiłku macierzyńskiego, wypłatą świadczenia tacierzyńskiego zajmuje się ZUS, który odpowiada za jego finansowanie. Warto wiedzieć, że w okresie korzystania z urlopu tacierzyńskiego, podobnie jak w przypadku urlopu macierzyńskiego, pracodawca nie może rozwiązać umowy o pracę z ojcem dziecka, co dodatkowo zabezpiecza sytuację rodzinną i finansową młodych rodziców. Kwestie związane z tym uprawnieniem są uregulowane w ramach art. 180 Kodeksu Pracy: „§ 5. Pracownikowi-ojcu wychowującemu dziecko przysługuje, w przypadku rezygnacji przez ubezpieczoną-matkę dziecka z pobierania zasiłku macierzyńskiego po wykorzystaniu przez nią tego zasiłku za okres co najmniej 14 tygodni po porodzie, prawo do części urlopu macierzyńskiego przypadającej po dniu rezygnacji przez ubezpieczoną-matkę dziecka z pobierania zasiłku macierzyńskiego”. Oprócz tego ważna jest również Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Zgodnie z art. 29 u. 3: „W przypadku rezygnacji przez ubezpieczoną-matkę dziecka z pobierania zasiłku macierzyńskiego […] zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonemu-ojcu dziecka, który uzyskał prawo do urlopu macierzyńskiego lub przerwał działalność zarobkową w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.”

Czy każdy ojciec może skorzystać z urlopu tacierzyńskiego? Prawo do urlopu tacierzyńskiego jest uzależnione od sytuacji zawodowej matki dziecka. Mimo że ojciec sam może być zatrudniony i odprowadzać składki, nie może przejąć prawa do urlopu, którego de facto nie było.

Dokumenty do zasiłku tacierzyńskiego (ZUS)

Do wniosku o przyznanie zasiłku tacierzyńskiego ojciec powinien załączyć:

• skrócony odpis aktu urodzenia dziecka,
• dokument od pracodawcy matki potwierdzający datę zakończenia przez nią urlopu macierzyńskiego,
• formularze ZUS-3, ZUS Z-3b lub ZUS Z-3a. Trzeba pamiętać również o tym, że zasiłek tacierzyński nie jest wypłacany:
• w czasie, gdy ubezpieczony nadal otrzymuje wynagrodzenie zgodnie z odrębnymi przepisami,
• podczas trwania urlopu bezpłatnego,
• w okresie aresztu tymczasowego lub odbywania kary pozbawienia wolności, z wyjątkiem sytuacji, gdy prawo do świadczenia przysługuje z tytułu ubezpieczenia chorobowego dla osób pracujących odpłatnie na podstawie skierowania do pracy w trakcie odbywania kary lub aresztu.

Urlop tacierzyński a urlop ojcowski – różnice

Pojęcia urlopu tacierzyńskiego i ojcowskiego często bywają mylone, choć ich charakter i zasady korzystania znacząco się różnią. Urlop ojcowski to odrębne świadczenie, które przysługuje niezależnie od sytuacji matki dziecka. W 2025 roku ojciec może wykorzystać 14 dni urlopu ojcowskiego – w jednej lub dwóch częściach po 7 dni każda – w ciągu 12 miesięcy od narodzin potomka. Urlop tacierzyński natomiast to nic innego jak przejęcie przez ojca pozostałej części urlopu macierzyńskiego, z którego wcześniej zrezygnowała matka. Taki stan rzeczy oznacza, że bez jej wcześniejszego powrotu do pracy nie można złożyć wniosku o ten rodzaj urlopu. Również podział urlopu tacierzyńskiego na części co do zasady nie występuje w praktyce – tę część urlopu macierzyńskiego wykorzystuje się ciągiem, w sposób ciągły.

Urlop rodzicielski a „tacierzyńskie” – stawki

Po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego (w tym jego części przekazanej ojcu, potocznie nazywanej „tacierzyńskim”) rodzice mogą korzystać z urlopu rodzicielskiego. Zasiłek macierzyński za okres urlopu rodzicielskiego co do zasady wynosi 70% podstawy wymiaru; jeśli wniosek o pełny pakiet (macierzyński + rodzicielski) zostanie złożony w ciągu 21 dni po porodzie, miesięczny zasiłek wynosi 81,5% podstawy.

Podsumowanie Urlop tacierzyński to część urlopu macierzyńskiego przekazana ojcu po wykorzystaniu przez matkę co najmniej 14 tygodni. W 2025 roku zasady dotyczące tego uprawnienia pozostają bez zmian – świadczenie jest płatne w wysokości 100% podstawy wymiaru ustalanej na podstawie średnich zarobków z 12 miesięcy. Świadczenie to przysługuje jedynie w sytuacji, gdy matka dziecka zdecyduje się np. na powrót do pracy, w związku z czym nie może sprawować opieki nad dzieckiem. Urlopu tacierzyńskiego nie należy mylić z ojcowskim, który jest odrębnym uprawnieniem (wynosi on 14 dni i można wykorzystać go w ciągu pierwszych 2 lat życia dziecka).

FAQ – najczęstsze pytania o „tacierzyńskie”