KPP czyli kwalifikowana pierwsza pomoc

Kwalifikowana pierwsza pomoc (KPP) to — zgodnie z ustawą o Państwowym Ratownictwie Medycznym — czynności podejmowane wobec osoby w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego przez ratownika. To poziom wyżej niż podstawowa pierwsza pomoc, ale niżej niż medyczne czynności ratunkowe wykonywane przez ratowników medycznych i lekarzy. Kurs KPP jako jedyny kurs ratowniczy w Polsce jest w całości regulowany prawem — jego program, czas trwania i warunki egzaminu określa rozporządzenie Ministra Zdrowia.

KPP — co to jest i czym różni się od zwykłej pierwszej pomocy

Zwykła pierwsza pomoc to zestaw podstawowych czynności, które każdy świadek zdarzenia może i powinien podjąć przed przyjazdem służb ratowniczych — ułożenie poszkodowanego, uciskanie ran, RKO. KPP idzie znacznie dalej: ratownik KPP działa według ustandaryzowanych procedur, używa specjalistycznego sprzętu (tlen medyczny, AED, rurka krtaniowa, maska krtaniowa, worek Ambu) i może samodzielnie kierować akcją ratowniczą do czasu przybycia Zespołu Ratownictwa Medycznego.

Kluczowa różnica wobec ratownika medycznego: ratownik KPP nie może podawać leków wymagających zlecenia lekarskiego. Może jedynie asystować poszkodowanemu w użyciu jego własnych leków (np. inhalator przy astmie, adrenalina przy anafilaksji). Ratownik medyczny uzyskuje uprawnienia po pełnych studiach i może wykonywać medyczne czynności ratunkowe niezależnie — ratownik KPP działa w ramach systemu PRM lub we współpracy z nim.

Zakres czynności ratownika KPP

Zgodnie z art. 14 ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym ratownik KPP jest uprawniony do wykonywania następujących czynności:

1. resuscytacja krążeniowo-oddechowa bezprzyrządowa i przyrządowa, z podaniem tlenu oraz zastosowaniem defibrylatora AED,
2. tamowanie krwotoków zewnętrznych i opatrywanie ran,
3. unieruchamianie złamań i podejrzeń złamań kości oraz zwichnięć,
4. ochrona przed wychłodzeniem lub przegrzaniem,
5. wstępne postępowanie przeciwwstrząsowe — właściwe ułożenie poszkodowanego i ochrona termiczna,
6. stosowanie tlenoterapii biernej,
7. ewakuacja z miejsca zdarzenia osób w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego,
8. wsparcie psychiczne osób w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego,
9. prowadzenie wstępnej segregacji medycznej (triage) w rozumieniu art. 43 ust. 2 ustawy.

W praktyce oznacza to, że ratownik KPP może używać zaawansowanego sprzętu ratowniczego niedostępnego osobom po podstawowym kursie pierwszej pomocy — w tym nagłośniowych przyrządów do udrażniania dróg oddechowych (maska krtaniowa, rurka krtaniowa, I-Gel) i tlenu medycznego.

Ile trwa kurs KPP i jak jest zbudowany

Kurs kwalifikowanej pierwszej pomocy trwa co najmniej 66 godzin dydaktycznych w ciągu minimum 7 dni. Program dzieli się na dwie obowiązkowe części:

• część teoretyczna — minimum 25 godzin: wykłady z anatomii, fizjologii, podstaw prawnych ratownictwa, procedur KPP, psychologicznych aspektów wsparcia poszkodowanego,
• część praktyczna — minimum 41 godzin: ćwiczenia w grupach 6-osobowych pod okiem instruktorów (ratownik medyczny lub lekarz z min. 3-letnim stażem), symulowane akcje ratownicze, postępowanie w zdarzeniach masowych, ewakuacja poszkodowanych.

Program może być rozszerzony — maksymalnie o 50% — w module najbardziej przydatnym dla konkretnej jednostki współpracującej z PRM. Kursy dla strażaków OSP będą mocniej akcentować ratownictwo techniczne, dla ratowników WOPR — ratownictwo wodne, dla GOPR i TOPR — działania w trudnych warunkach terenowych i atmosferycznych.

Jak wygląda egzamin KPP

Warunkiem dopuszczenia do egzaminu jest obecność na wszystkich zajęciach kursu. Egzamin końcowy składa się z dwóch części, które należy zdać obie:

• część teoretyczna — test jednokrotnego wyboru: 30 losowo wybranych pytań z bazy 250 pytań Centralnych Egzaminów Medycznych. Dozwolone są maksymalnie 3 błędy (wynik co najmniej 27/30).
• część praktyczna — 3 losowo wybrane zadania do samodzielnego wykonania, w tym obowiązkowo resuscytacja krążeniowo-oddechowa (RKO). Do części praktycznej można przystąpić dopiero po zdaniu części teoretycznej.

Egzamin przeprowadza komisja egzaminacyjna powołana przez Wojewodę. Po pozytywnym zaliczeniu obu części kursant otrzymuje zaświadczenie o uzyskaniu tytułu ratownika — ważne przez 3 lata.

Gdzie może pracować ratownik KPP

Tytuł ratownika KPP to najwyższy stopień przeszkolenia ratowniczego dostępny dla osób bez wykształcenia medycznego. Uprawnienia ratownika KPP są wymagane lub mile widziane w jednostkach współpracujących z systemem Państwowego Ratownictwa Medycznego, a w niektórych przypadkach stanowią formalny warunek zatrudnienia.

• WOPR — Wodne Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe,
• TOPR — Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe,
• GOPR — Górskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe,
• OSP i PSP — Ochotnicza i Państwowa Straż Pożarna,
• Policja, Straż Graniczna, Wojsko, Straż Miejska i Gminna,
• firmy zajmujące się transportem medycznym i obsługą imprez masowych.

Certyfikat KPP jest też realnym atutem w rekrutacji do wymienionych służb — nawet jeśli nie jest formalnie wymagany, wyróżnia kandydata spośród osób bez przeszkolenia ratowniczego.

Kto może zostać ratownikiem KPP

Na kurs KPP może zapisać się każda pełnoletnia osoba, której stan zdrowia pozwala na udzielanie kwalifikowanej pierwszej pomocy. Nie są wymagane wcześniejsze doświadczenie ani konkretne wykształcenie. Jedynym warunkiem formalnym jest pełna zdolność do czynności prawnych.

Przed przystąpieniem do kursu warto jednak uczciwie ocenić kilka rzeczy: czy w sytuacji zagrożenia życia zachowujesz opanowanie niezbędne do kierowania akcją ratowniczą, czy nie boisz się wykonywać RKO (ryzyko złamania żeber poszkodowanego jest realne i akceptowalne), czy nie reagujesz omdleniem na widok krwi. Jeśli szukasz przede wszystkim podstawowej wiedzy na wypadek nagłego zdarzenia, wystarczy standardowy kurs pierwszej pomocy. KPP to wybór dla osób, które chcą działać jako część systemu ratowniczego.

Recertyfikacja KPP — kiedy i jak odnowić uprawnienia

Uprawnienia ratownika KPP są ważne przez 3 lata od daty zdania egzaminu. Przed upływem tego terminu — zgodnie z zaleceniami w ciągu ostatnich 3 miesięcy ważności zaświadczenia — należy przystąpić do recertyfikacji.

Recertyfikacja polega na ponownym zdaniu egzaminu (część teoretyczna i praktyczna) po odbyciu kursu odświeżającego. Obowiązek odnowienia wynika nie tylko z przepisów, ale i z realnych zmian w procedurach ratowniczych — wytyczne dotyczące RKO, używania AED czy postępowania w zdarzeniach masowych są regularnie aktualizowane na podstawie nowych badań. Ratownik działający według nieaktualnych procedur stanowi ryzyko, a nie wsparcie dla systemu PRM.

Czy ratownik KPP może prowadzić szkolenia z pierwszej pomocy

Nie — sam tytuł ratownika KPP nie uprawnia do prowadzenia kursów pierwszej pomocy ani kursów KPP. Kurs KPP może prowadzić wyłącznie lekarz systemu, pielęgniarka systemu lub ratownik medyczny z co najmniej 3-letnim doświadczeniem zawodowym w udzielaniu świadczeń zdrowotnych w jednostkach systemu PRM. Wyjątkiem są moduły z zakresu ratownictwa technicznego, chemicznego, wodnego czy wysokościowego — te mogą prowadzić osoby z min. 3-letnim doświadczeniem w danym rodzaju ratownictwa. Chęć prowadzenia szkoleń wymaga uzyskania osobnych uprawnień instruktorskich.

KPP a obowiązki pracodawcy w zakresie BHP

Kodeks pracy nakłada na pracodawcę obowiązek wyznaczenia pracowników do udzielania pierwszej pomocy w zakładzie pracy. Liczba i kwalifikacje zawodowe tych osób muszą być adekwatne do rodzaju i skali zagrożeń w miejscu pracy. W przypadku zakładów o podwyższonym ryzyku — np. z maszynami, substancjami chemicznymi, pracą na wysokości — samo ukończenie podstawowego kursu pierwszej pomocy może okazać się niewystarczające. Ratownik KPP w takim środowisku to realne wzmocnienie systemu bezpieczeństwa, a nie jedynie spełnienie formalnego wymogu.

Najczęściej zadawane pytania

KPP — co to skrót?

KPP to skrót od kwalifikowanej pierwszej pomocy. Oznacza zarówno zakres czynności ratowniczych określonych ustawą o PRM, jak i kurs, po którym uzyskuje się tytuł ratownika.

Ile kosztuje kurs KPP?

Ceny kursów KPP w Polsce wynoszą zazwyczaj od 1 000 do 1 700 zł w zależności od organizatora i miasta. Kursy organizowane dla jednostek PRM (OSP, WOPR, straż pożarna) bywają dofinansowane przez macierzystą jednostkę lub Wojewodę.

Czym różni się pierwsza pomoc od kwalifikowanej pierwszej pomocy?

Podstawowa pierwsza pomoc to czynności, które może wykonać każdy świadek zdarzenia bez żadnego przeszkolenia — ułożenie, uciskanie rany, wezwanie pogotowia. KPP to wyższy poziom: ratownik działa według ustandaryzowanych procedur medycznych, używa specjalistycznego sprzętu (AED, tlen, przyrządy do udrażniania dróg oddechowych) i może samodzielnie koordynować akcję ratowniczą.

Ile godzin trwa recertyfikacja KPP?

Przepisy nie określają sztywnej liczby godzin dla kursu recertyfikacyjnego — organizatorzy prowadzą go zazwyczaj w formie skróconego szkolenia (zwykle 1–2 dni) zakończonego egzaminem teoretycznym i praktycznym. Sama recertyfikacja polega na ponownym zdaniu egzaminu państwowego.